โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงกำลังเป็นภัยเงียบคุกคามสุขภาพคนไทย และเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่นำไปสู่โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงโรคไตเรื้อรัง ข้อมูลปี 2567 ระบุว่า มีผู้ป่วย 33,976 รายเริ่มเข้ารับการบำบัดทดแทนไต ขณะที่รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 (พ.ศ. 2567–2568) พบว่า ในกลุ่มผู้ใหญ่ที่ตรวจพบภาวะเบาหวาน ร้อยละ 27.0 และในกลุ่มที่ตรวจพบภาวะความดันโลหิตสูง ร้อยละ 47.8 ไม่เคยได้รับการวินิจฉัยมาก่อน ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนช่องว่างสำคัญในการค้นหา วินิจฉัย และดูแลผู้ที่มีความเสี่ยงตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งหากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงขึ้น และเพิ่มภาระต่อทั้งระบบสาธารณสุขและเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว
จากสถานการณ์ดังกล่าว สมาคมผู้วิจัยและผลิตเภสัชภัณฑ์ (PReMA) ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการปรับแนวทางการรับมือโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Diseases หรือ NCDs) โดยให้ความสำคัญกับการดูแลโรคหัวใจ โรคไต และโรคเบาหวานควบคู่กัน เนื่องจากโรคเหล่านี้มีปัจจัยเสี่ยงร่วมกัน และความผิดปกติในระบบหนึ่งอาจส่งผลกระทบต่ออีกระบบหนึ่งได้ การดูแลสุขภาพจึงไม่ควรมุ่งจัดการโรคใดโรคหนึ่งแยกจากกัน แต่ควรมองสุขภาพของผู้ป่วยอย่างเป็นองค์รวม ตั้งแต่การประเมินความเสี่ยง การค้นหาผู้มีความผิดปกติ และการดูแลอย่างต่อเนื่อง ภายใต้แนวคิด “Frontier of Hope” ที่สะท้อนความหวังจากความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมทางการแพทย์ ซึ่งอาจช่วยยกระดับการดูแลและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาว
ในมิติของวิทยาศาสตร์และการรักษา ความก้าวหน้าทางการแพทย์กำลังเปลี่ยนแนวทางการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน จากเดิมที่มุ่งเน้นการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดเพียงอย่างเดียว ไปสู่การดูแลแบบองค์รวมที่ให้ความสำคัญต่อการลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวและปกป้องอวัยวะสำคัญ โดยเฉพาะหัวใจและไตควบคู่กัน ทั้งนี้ ข้อมูลจากรายงานทะเบียนการบำบัดทดแทนไตของประเทศไทยในปี 2567 ระบุว่า โรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงเป็นสองสาเหตุหลักของโรคไตระยะสุดท้าย
นาย Cihan Serdar Kizilcik อุปนายกสมาคม PReMA และผู้จัดการทั่วไป บริษัท โนโว ประเทศไทย กล่าวว่า “เป้าหมายของการดูแลผู้ป่วยเบาหวานในปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดหรือดัชนีมวลกาย แต่ต้องมองสุขภาพอย่างรอบด้าน รวมถึงการดูแลและปกป้องหัวใจและไต สำหรับผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานเมื่ออายุ 50 ปี การดูแลที่เหมาะสมตั้งแต่วันนี้อาจช่วยเพิ่มโอกาสในการมีคุณภาพชีวิตที่ยืนยาวและมีสุขภาพดีขึ้น เพื่อให้ยังคงมีช่วงเวลาและประสบการณ์ดี ๆ ร่วมกับครอบครัวไปอีกหลายปี”
ความท้าทายสำคัญของประเทศไทยจึงไม่ใช่เพียงการค้นหาและวินิจฉัยผู้ที่มีความเสี่ยงให้พบเร็วขึ้น แต่ยังรวมถึงการทำให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ทันท่วงที และต่อเนื่อง เพื่อลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนและช่วยควบคุมโรคในระยะยาว
นาย Ricarte Cervantes Rivera ประธานร่วมคณะทำงานขับเคลื่อนนโยบาย Early Intervention ภายใต้สมาคม PReMA และผู้จัดการทั่วไป และหัวหน้าธุรกิจเภสัชภัณฑ์สำหรับมนุษย์ บริษัท เบอริงเกอร์ อินเกลไฮม์ (ไทย) จำกัด กล่าวว่า ประเทศไทยมีศักยภาพในการยกระดับการดูแลโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยสามารถต่อยอดจากระบบบริการสุขภาพที่มีอยู่ ด้วยการนำองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ข้อมูลสุขภาพ และเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้สนับสนุนการดูแลผู้ป่วยให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น วันนี้ การตรวจปัสสาวะร่วมกับการตรวจเลือดสามารถเป็นเครื่องมือชี้ให้เห็นความเสียหายของไตและประเมินการทำงานและความเสี่ยงต่อการเกิดโรค ทั้งนี้ แนวทางและเครื่องมือใหม่ ๆ จำเป็นต้องผ่านการประเมินหลักฐานทางคลินิก และปรับให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย”
นอกจากผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนแล้ว โรคไม่ติดต่อเรื้อรังยังสร้างภาระทางเศรษฐกิจให้กับประเทศไทยอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีการประเมินว่าประเทศไทยมีต้นทุนทางเศรษฐกิจจาก NCDs สูงถึง 1.6 ล้านล้านบาทต่อปี หรือคิดเป็นร้อยละ 9.7 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) โดยอ้างอิงข้อมูลฐานปี 2562 ซึ่งส่วนใหญ่เป็นความสูญเสียด้านผลิตภาพจากการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ขณะเดียวกัน แบบจำลองการลงทุนเพื่อรับมือ NCDs ประเมินว่า การลงทุนประมาณ 2.11 แสนล้านบาท อาจสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจได้ถึง 4.30 แสนล้านบาทภายใน 15 ปี และมีศักยภาพช่วยรักษาชีวิตประชาชนได้ประมาณ 310,000 ราย ทั้งนี้ ตัวเลขผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและจำนวนชีวิตที่อาจช่วยรักษาได้เป็นการคาดการณ์จากแบบจำลองมาตรการป้องกันและดูแล NCDs ในภาพรวม ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง โดยอ้างอิงจากรายงาน Prevention and Control of Noncommunicable Diseases in Thailand: The Case for Investment (2021) ซึ่งจัดทำโดยองค์การอนามัยโลก (WHO) ร่วมกับโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) และกระทรวงสาธารณสุข
นาย Harald Sprenger ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร สมาคมผู้วิจัยและผลิตเภสัชภัณฑ์ (PReMA) กล่าวว่า “การยกระดับการรับมือโรคไม่ติดต่อเรื้อรังจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ บุคลากรทางการแพทย์ นักวิชาการ ภาคอุตสาหกรรม รวมถึงภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดสรรงบประมาณและสิทธิประโยชน์ด้านสุขภาพ เพื่อเชื่อมโยงหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ งานวิจัย และนวัตกรรมสุขภาพเข้ากับการพัฒนานโยบายและระบบบริการที่ตอบโจทย์บริบทของประเทศไทย”
นาย Harald กล่าวปิดท้ายว่า “ประเทศไทยยังมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อน APEC Cardiovascular Health Roadmap 2026–2030 ซึ่งเป็นกรอบความร่วมมือระดับภูมิภาคด้านสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด ขณะที่ PReMA เตรียมจัดเวที Policy Dialogue ในเดือนมีนาคม 2570 เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้กำหนดนโยบาย บุคลากรทางการแพทย์ นักวิชาการ ตัวแทนผู้ป่วย และภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และมุมมอง เพื่อร่วมกันหาแนวทางส่งเสริมการคัดกรอง การวินิจฉัย และการดูแลรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น (Early Intervention) อย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง ตลอดจนการนำหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มาประกอบการพัฒนานโยบายสุขภาพที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย”
