บริษัท แวนทีฟ เฮลธ์แคร์ (ประเทศไทย) จำกัด ผู้นำนวัตกรรมระดับโลกด้านการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคไต ร่วมกับ ศูนย์สร้างสรรค์การออกแบบเพื่อสิ่งแวดล้อม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ Scrap Shop เดินหน้าพัฒนานวัตกรรมการสร้างวัสดุใหม่จากถุงน้ำยาล้างไตใช้แล้ว โดยนำองค์ความรู้ด้านวัสดุศาสตร์ การออกแบบ และกระบวนการทดลองเชิงเทคนิค มาพัฒนาวัสดุที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ในรูปแบบใหม่ได้จริง พร้อมต่อยอดสู่การสร้างทักษะและโอกาสทางอาชีพให้กับชุมชนจังหวัดลำพูน ภายใต้แนวคิด “ละเมียดลำพูน”
ภายหลังการประกาศความร่วมมือ แวนทีฟ และ Scrap Shop เมื่อเดือนมิถุนายน ที่ผ่านมา โครงการนี้ไม่ได้มุ่งเพียงนำวัสดุเหลือใช้มาผลิตเป็นสิ่งของใหม่ แต่เริ่มต้นจากการสร้าง Community Workshop เพื่อแสดงให้ชุมชนเห็นว่า วัสดุที่ผ่านการใช้งานในกระบวนการรักษาชีวิต และมีข้อจำกัดในการจัดการหลังการใช้งาน จะสามารถพัฒนาให้กลายเป็นวัสดุใหม่ที่มีคุณสมบัติและศักยภาพในการใช้งานได้อย่างไร จึงได้เริ่มดำเนินกิจกรรมเชิงปฏิบัติการร่วมกับชุมชนในจังหวัดลำพูน โดยมีทีมผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบและพัฒนาวัสดุจาก Scrap Shop ร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งเรื่องเกี่ยวกับวิธีการล้างไตทางช่องท้อง และการ Upcycling ถุงน้ำยาล้างไต ให้แก่ประชาชนในพื้นที่ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และช่างฝีมือในชุมชน กว่า 50 คน เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับคุณสมบัติของถุงน้ำยาล้างไต ตลอดจนกระบวนการนำวัสดุที่ผ่านการใช้งานแล้วกลับมาสร้างมูลค่าและคุณค่าใหม่ ตั้งแต่การทำความสะอาด การเตรียมวัสดุ การขึ้นรูปเป็นแผ่น ไปจนถึงการทดลองตัดเย็บและพัฒนาชิ้นงานที่สามารถต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อการใช้งานจริง
ถุงน้ำยาล้างไตใช้แล้วเป็นวัสดุที่มีคุณสมบัติเฉพาะตัว ทั้งความแข็งแรง ความทนทาน ผิวสัมผัสและคุณสมบัติของพลาสติก ทีม Scrap Shopจึงพัฒนากระบวนการตั้งแต่การคัดแยกและเตรียมวัสดุ การทำความสะอาด การทำให้แห้ง ไปจนถึงการทดลองขึ้นรูปด้วยเครื่องมือที่ช่วยควบคุมปัจจัยสำคัญอย่างอุณหภูมิและแรงกด เพื่อเปลี่ยนถุงน้ำยาล้างไตให้กลายเป็นแผ่นวัสดุใหม่ที่มีความสม่ำเสมอ แข็งแรง และสามารถนำไปตัดเย็บหรือพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ได้ สิ่งสำคัญของการดำเนินงานจึงไม่ใช่เพียงการออกแบบว่าจะนำวัสดุเหลือใช้ไปทำอะไร แต่เป็นการทดลองการแปลงวัสดุและใช้กระบวนการใหม่ เพื่อค้นพบศักยภาพที่ซ่อนอยู่ในตัววัสดุ ซึ่งเดิมอาจไม่มีใครคิดถึงในศักยภาพดังกล่าว
เภสัชกรกฤษฎา กิรสมุทรานนท์ ผู้อำนวยการ บริษัท แวนทีฟ เฮลธ์แคร์ (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า “สำหรับแวนทีฟ ความยั่งยืนไม่ได้หมายถึงเพียงการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังหมายถึงการสร้างคุณค่าใหม่ให้กับผู้คนและสังคมด้วย ถุงน้ำยาล้างไตเป็นวัสดุที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการดูแลรักษาชีวิต แต่เมื่อผ่านการใช้งานแล้ว เรายังมีคำถามว่าจะสามารถจัดการและสร้างประโยชน์จากวัสดุเหล่านี้ได้อย่างไร เราจึงยินดีที่ได้ร่วมมือกับ ศูนย์สร้างสรรค์การออกแบบเพื่อสิ่งแวดล้อม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ Scrap Shop ในการพัฒนาแนวทางที่ต้องอาศัยทั้งความรู้ การทดลอง และความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน พร้อมขยายผลสู่ชุมชนจริง เราหวังว่าโครงการนี้จะไม่ใช่เพียงการจัดการวัสดุเหลือใช้ แต่เป็นจุดเริ่มต้นของโอกาสใหม่ ทั้งในด้านสิ่งแวดล้อม การเรียนรู้ และการสร้างอาชีพให้กับผู้ป่วย ครอบครัว และชุมชน”
รศ.ดร.สิงห์ อินทรชูโต หัวหน้าศูนย์สร้างสรรค์การออกแบบเพื่อสิ่งแวดล้อม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ หาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และผู้เชี่ยวชาญด้าน Upcycling กล่าวเพิ่มเติมว่า “ผมคิดว่าสิ่งที่น่าสนใจของโครงการนี้ไม่ใช่เพียงการนำถุงน้ำยาล้างไตที่ใช้แล้วมาทำผลิตภัณฑ์ Upcycling แต่คือ การทำให้ชุมชนเห็นศักยภาพของวัสดุเหลือทิ้งและกระบวนการแปรรูปเป็นวัตถุดิบตั้งต้นใหม่ที่มีความแข็งแรง ทนทาน และนำไป ตัด-เย็บ-ปัก เพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่ตลาดต้องการ
สำหรับผม ความสำเร็จไม่ได้จบลงที่การค้นพบวิธีใช้ประโยชน์จากวัสดุชนิดนี้เท่านั้น เราต้องการให้ความรู้นี้เดินทางต่อไปถึงชุมชน ให้ช่างฝีมือ ผู้ประกอบการ และคนในท้องถิ่นสามารถนำไปต่อยอดได้ด้วยตัวเอง เราเลือกจังหวัดลำพูน เพราะเชื่อในศักยภาพของคนที่นี่ ทั้งความละเอียดละเมียด ความใส่ใจในคุณภาพ และความสามารถในการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ เมื่อองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และการออกแบบมาพบกับทักษะและความตั้งใจของคนในชุมชน วัสดุที่เคยถูกมองว่าไร้ค่า ก็สามารถกลายเป็นจุดเริ่มต้นของโอกาสใหม่ ๆ ได้ ผมอยากให้มองโครงการนี้มากกว่าการจัดการขยะ เพราะนี่คือการพิสูจน์ว่า นวัตกรรมด้านสิ่งแวดล้อมสามารถสร้างคุณค่าให้ทั้ง ทรัพยากร ชุมชน และเศรษฐกิจไปพร้อมกันได้ และบางครั้ง สิ่งที่สังคมคิดว่าเป็นจุดสิ้นสุดของวัสดุชนิดหนึ่ง อาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นโอกาสและความเป็นไปได้อีกมากมาย”
จากนวัตกรรมวัสดุ สู่พลังสร้างสรรค์ของคนลำพูน
นอกจากการพัฒนาวัสดุแล้ว โครงการนี้ ยังให้ความสำคัญกับการถ่ายทอดองค์ความรู้และการสร้างความสามารถในการผลิตจริง โดย เลือกเทศบาลเมืองลำพูน เป็นชุมชนต้นแบบ เนื่องจากมีเครือข่ายคนทำงานที่หลากหลาย ทั้งช่างฝีมือ นักออกแบบ ศิลปิน ผู้ประกอบการ และคนรุ่นใหม่ ซึ่งมีความตั้งใจร่วมกันในการสร้างสรรค์สิ่งใหม่และพัฒนาคุณภาพของผลงานตั้งแต่เดือนสิงหาคม-ตุลาคม ที่ผ่านมา แวนทีฟและทีม Scrap Shop ได้ร่วมจัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติการกับประชาชน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และช่างฝีมือในจังหวัดลำพูน เพื่อถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการล้างไตทางช่องท้อง คุณสมบัติของวัสดุ และกระบวนการ Upcycling ตั้งแต่การรับซื้อถุงล้างไตใช้แล้วกว่า 100 กิโลกรัม การเตรียมถุงน้ำยาล้างไต การทำความสะอาดและทำให้แห้ง การใช้เครื่องมือขึ้นรูปแผ่นวัสดุ ตลอดจนการทดลองตัดเย็บและพัฒนาผลิตภัณฑ์ การทำงานร่วมกับชุมชนครั้งนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการจัดอบรมเพื่อให้เกิดความรู้ แต่เป็นการเปิดพื้นที่ให้คนในท้องถิ่นได้เรียนรู้ผ่านการลงมือทำจริง เข้าใจวัสดุ ทดลองเทคนิคใหม่ และนำทักษะที่มีอยู่เดิมมาผสมผสานกับองค์ความรู้ด้านการออกแบบและการพัฒนาวัสดุ รวมทั้งการรับซื้อถุงน้ำยาล้างไตจากผู้ป่วยและญาติ เพราะหัวใจของโครงการนี้ ไม่ได้อยู่ที่การผลิตสินค้าให้ได้จำนวนมาก แต่อยู่ที่การสร้างคุณภาพของงานจากความใส่ใจของผู้คน และทำให้ความรู้ใหม่กลายเป็นโอกาสที่ชุมชนสามารถนำไปต่อยอดได้ในระยะยาว
จากชุมชนต้นแบบลำพูน สู่เวทีความยั่งยืนระดับประเทศ
เพื่อตอกย้ำความก้าวหน้าของโครงการและเผยแพร่แนวคิดการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้สู่สาธารณชน แวนทีฟ ร่วมกับ ศูนย์สร้างสรรค์การออกแบบเพื่อสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ Scrap Shop นำเสนอเรื่องราวและผลการดำเนินงานของโครงการ “ละเมียดลำพูน” ภายในงาน Sustainability Expo 2026 (SX2026) ผ่านการจัดแสดงแนวคิดและกระบวนการ Upcycling ถุงน้ำยาล้างไตใช้แล้ว ตั้งแต่การทำความสะอาดและเตรียมวัสดุ การขึ้นรูปแผ่นวัสดุ ไปจนถึงการต่อยอดสู่ชิ้นงานและผลิตภัณฑ์รักษ์โลก กว่า 120 ชิ้นงาน ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพของการออกแบบเชิงสร้างสรรค์ในการเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ให้กลายเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า พร้อมเปิดมุมมองใหม่เกี่ยวกับบทบาทของชุมชนในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน
แวนทีฟขอเชิญชวนผู้สนใจร่วมสัมผัสแนวคิด “ละเมียดลำพูน” และเรียนรู้เรื่องราวการเปลี่ยนถุงน้ำยาล้างไตใช้แล้ว ให้กลับมามีคุณค่าอีกครั้ง ผ่านนิทรรศการของโครงการภายในงาน Sustainability Expo 2026 (SX2026) ณ บูธ A68-69 ใน Hall 7-8 ชั้น LG ระหว่างวันที่ 6–15 พฤศจิกายน 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์
