ในปี 2026 ที่โลกการค้าเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน กลายเป็นเรื่องปกติใหม่ที่ทุกคนต้องปรับตัว เศรษฐกิจโลกคาดว่าจะโตเพียง 3.1% สะท้อนแรงกดดันจากปัญหาความขัดแย้งระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในตะวันออกกลาง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อโครงสร้างการค้า ต้นทุน และกำไรของธุรกิจ
สำหรับ SME ไทย ความผันผวนเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ต้องคิดในแผนธุรกิจประจำวัน หากไม่เตรียมพร้อมก็อาจเสียโอกาสหรือรับผลกระทบทางการเงินโดยตรง
พลังงานแพง โลจิสติกส์ตึงตัว ต้นทุนที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
ราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง น้ำมันดิบโลกขยับจากประมาณ 70 ดอลลาร์สหรัฐ ต่อบาร์เรลขึ้นไปมากกว่า 100 ดอลลาร์สหรัฐ ต่อบาร์เรล ส่งผลให้ค่าขนส่ง ต้นทุนการผลิต และราคาสินค้าทั่วโลกพุ่งสูงขึ้น การขนส่งทางทะเลผ่านช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญก็มีความเสี่ยงมากขึ้น เรือหลายลำต้องอ้อมเส้นทาง ทำให้ต้นทุนและระยะเวลาขนส่งเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
เอเชียและไทย ผู้รับแรงกระแทกตัวจริง
ผลกระทบจากตะวันออกกลางส่งถึงเอเชียโดยตรง เพราะน้ำมันดิบกว่า 80% ขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ สำหรับประเทศไทยซึ่งเป็นผู้นำเข้าพลังงานสุทธิ ความเสี่ยงยิ่งชัดเจน ราคาพลังงานและ ก๊าซธรรมชาติเหลว (Liquefied Natural Gas : LNG) ที่สูงขึ้นส่งผลต่อค่าไฟฟ้า ค่าขนส่ง และต้นทุนธุรกิจ โดยเฉพาะ SME ที่มีข้อจำกัดในการรองรับต้นทุน ทำให้กำไรลดลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ซัพพลายเชนเปราะบาง เมื่อพึ่งผู้ส่งออกรายเดียวมากเกินไป
ความตึงเครียดทางการค้าและภูมิรัฐศาสตร์ในเวทีโลก ส่งผลให้วัตถุดิบบางชนิดขาดแคลน ต้นทุนการผลิตสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้การวางแผนธุรกิจในระยะยาวเป็นเรื่องที่ท้าทายกว่าที่เคย สำหรับ SME ไทย ความเสี่ยงยิ่งทวีคูณจากการนำเข้าวัตถุดิบและสินค้าเครื่องจักรจากจีนมากกว่า 50% ของการนำเข้าทั้งหมด โดยเฉพาะกลุ่มชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจักร และโลหะ ในบางอุตสาหกรรม เช่น เฟอร์นิเจอร์ มีสัดส่วนการนำเข้าจากจีนสูงเกือบ 90% ซึ่งการมีซัพพลายเชนที่พึ่งผู้ส่งออกรายเดียวมากเกินไป ทำให้ธุรกิจไทยตกอยู่ในภาวะเปราะบาง หากเกิดความขัดแย้งทางการค้า หรือซัพพลายหยุดชะงักเพียงจุดเดียว ก็สามารถส่งผลกระทบต่อทั้งระบบได้ทันที
ความเสี่ยงทางการค้า วัดกันที่ “ความเชื่อถือ” ไม่ใช่แค่ภาษี
ปัจจุบัน ประเทศคู่ค้า เช่น สหรัฐอเมริกา มีการออกมาตรการทางการค้าที่เข้มงวดมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ประเทศที่มีดุลการค้าสูงอย่างไทย ถูกตรวจสอบในประเด็นเรื่องกำลังการผลิตส่วนเกิน การนำเข้าสินค้าแล้วอ้างแหล่งกำเนิดใหม่ รวมถึงมาตรฐานแรงงานอย่างเคร่งครัด เรื่องที่ได้รับการจับตามองมากขึ้น คือความเสี่ยงจากการอ้างสิทธิ์ถิ่นกำเนิดสินค้าผิดกฎหมาย โดยเฉพาะในกรณีที่ SME ไทยต้องพึ่งพาวัตถุดิบจากจีนเป็นจำนวนมาก คู่ค้าต่างประเทศอาจตั้งข้อสังเกตว่าธุรกิจไทยสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศได้มากน้อยเพียงใด
ดังนั้น “ความโปร่งใสของซัพพลายเชน” ถิ่นกำเนิดสินค้า และโครงสร้างต้นทุน จึงกลายเป็นปัจจัยด้านความน่าเชื่อถือที่มีผลต่อการตัดสินใจของคู่ค้าระดับโลกมากขึ้น โดยเฉพาะในยุคที่ตลาดต้องการความมั่นใจและมาตรฐานที่ชัดเจน
วิกฤตที่ยังเปิดช่องให้ปรับตัว
ท่ามกลางแรงกดดันจากความผันผวนในโลกการค้า ยังมีอุตสาหกรรมที่ถูกมองว่าเป็นโอกาส ได้แก่ พลังงานแสงอาทิตย์ ยานยนต์ไฟฟ้า และเชื้อเพลิงชีวภาพ ซึ่งช่วยลดต้นทุนพลังงานและเปิดโอกาสใหม่ให้ SME ไทยในระยะยาว ขณะเดียวกัน หากสถานการณ์ความขัดแย้งคลี่คลาย โครงการฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐานในภูมิภาคต่าง ๆ จะสร้างอุปสงค์ใหม่ให้กับอุตสาหกรรมโลหะและวัสดุก่อสร้าง ซึ่งเป็นโอกาสในการเติบโตและกระจายความเสี่ยงได้
ค่าเงินผันผวน ศัตรูเงียบของกำไร
การค้าระหว่างประเทศของไทยยังใช้เงินดอลลาร์สหรัฐ เป็นสกุลเงินหลักถึงราว 70% ทั้งที่สัดส่วนการส่งออกไปสหรัฐฯ อยู่เพียงประมาณ 20% ความไม่สมดุลนี้ทำให้ SME ต้องแบกรับความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยนมากเกินความจำเป็น การหันมาใช้สกุลเงินท้องถิ่นในการค้าขาย โดยเฉพาะกับคู่ค้าในภูมิภาคเดียวกัน จึงเป็นอีกทางเลือกที่ช่วยลดความผันผวนของต้นทุนและรายรับในระยะยาว
อยู่รอดในโลกใหม่ ต้องบริหารความเสี่ยงให้เป็น
ในโลกการค้า 2026 ผู้ประกอบการไม่อาจควบคุมราคาน้ำมัน ค่าเงิน หรือภูมิรัฐศาสตร์ได้ทั้งหมด สิ่งที่ทำได้ คือการเข้าใจความเสี่ยงเหล่านี้และวางแผนรับมืออย่างเป็นระบบ
ปัจจุบันทีทีบีมีเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยบริหารความเสี่ยงให้กับ SME หลากหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการโอนเงินไปต่างประเทศให้คู่ค้าจีนที่ทำธุรกิจด้วยเงินหยวนเป็นหลัก บัญชีหลายสกุลเงินในบัญชีเดียว หรือการล็อกต้นทุนค่าเงิน รวมถึงสินเชื่อที่ออกแบบมาเพื่อ SME โดยเฉพาะ เช่น โซลูชันการทำธุรกรรมระหว่างประเทศครบวงจร (ttb total international trade solution) จากทีทีบี ที่ช่วยยกระดับการค้าระหว่างประเทศด้วยโซลูชันทางการเงินครบวงจร ให้ผู้ประกอบการบริหารความเสี่ยงได้อย่างมั่นใจ และพร้อมเติบโตอย่างยั่งยืนในโลกการค้าที่ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
